Skip to content. Skip to navigation.
You are here: Home / Learn about blindness / Factsheets / Eye condition factsheets / Te Tahumaero Mate Tuaroa Na Te Mate Huka

Te Tahumaero Mate Tuaroa Na Te Mate Huka

He aha rawa?

Ko te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka tētahi mate kaumatua nō te mata tuaroa, he raru ka hua ake i te mate huka. Ko tōna hautoru o te hunga e pāngia ana e te mate huka 2 (te momo mate huka e tīmata ana i te mōmona, i te kai i ngā kai hē, ngā kai nui tonu te hinu o roto, me te noho hauwarea noa o te tangata) ka pāngia hoki e te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka. He aha ngā tohu? Kāore kau pea ō tohu i ngā tau tuatahi o te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka, nā reira he mea nui kia auau te haere kia tirohia ō whatu, mehemea he mate huka tōu. Kia āhua roa te haere o te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka, ka kite pea koe i ētahi wāhi āhua kāpō i a koe e tirotiro ana, ka uaua rānei te kōrero pukapuka, te titiro ki ngā mea whakanamunamu rānei. He tohu pea tēnei o tētahi raruraru nō te tongi, arā, te ‘macula’, te wāhi o tōu whatu e titiro hāngai whakamua ana.

He aha te pūtake o te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka?

Mehemea he mate huka tōu, ā, ka teitei rawa te huka o ōu toto, ka raru pea ngā iaia toto o ōu whatu.

E rua pea ngā take matua e raru ai ōu whatu i te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka.

I ngā wā tuatahi, tērā pea ka pakaru ngā iaia iti i te mata tuaroa, ā, ka turuturu, mā reira e pupuhi ai te mata tuaroa, ka noho he parahanga i roto. Kiia ai tēnei he tahumaero mata tuaroa nā te mate huka kāore e hē kē atu, he mate e kore e tōnui haere.

Hei te takanga o te wā, ka tupu ētahi iaia toto hē, he ohonga tēnei nō te tinana i te tūkinotanga o ngā iaia papai. Ka āhei ēnei iaia toto hē te tupu hei nawe, i ētahi wā ka pakaru, ka turuturu rānei ki te piakamo, te wāhi kōataata, te wāhi tepetepe hoki o te whatu. Kīa ai tēnei he tahumaero mata tuaroa tōnui nā te mate huka. Ko tēnei mea te tahumaero mata tuaroa tōnui nā te mate huka, he mea tino kino, ki te kore e mahia e te tākuta ka tino kāpō rawa pea te tūroro.

Ka taea te mahi e te tākuta?

Ahakoa ko te rongoā pai rawa ko te kaupare i te mate i te tuatahi, ka taea tēnei mea te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka te mahi e te tākuta.

Ka taea te mahi e te tākuta? (haere tonu)

Ko te whakatepe mā te taiaho tētahi tikanga, he whakamahi i te taiaho kia kore ai ngā iaia toto o te mata tuaroa e tupu haere. Kāore he mamae, i te mea kāore he pitopito ioio i te mata tuaroa.

Mehemea kua ngaro te taonga nei te kite a te whatu, e kore e taea te whakahoki. Mā tēnei mea te whakatepe ki te taiaho ka taea te ārai i te kainga o te mate anake, kia kore ai e hē kē atu. Mehemea kua pipī mai he wai tinana pēnei i te toto ki te piakamo, ka taea te tīpoka i te piakamo. Mā konei ka taea te tango i taua wai kino, mā te tinana e whakakī anō ki te piakamo māori nei, ā, ka pai haere anō te kite a te nuinga o ngā tūroro.

Me pēhea e kauparea ai tēnei mate kia kore ai e ngaro te kite a ōku whatu?

I te tuatahi mā te ārai i te mate huka. Tērā pea ka kore e pā te mate huka 2 ki a koe, ki te :

  • Kai koe i tētahi rārangi kai haurite, kaua ngā kai he nui rawa te hinu, te huka rānei o roto
  • Te haere auau ki te kori tinana
  • Te whakaheke i tō mōmona


Mehemea he mate huka tōu, me:

  • āta tiaki i ō huka ki te ritenga e tika ana
  • haere kia āta tirohia ō whatu e te tohunga whatu ia tau, ia tau
  • whakamutu i te kaipaipa mehemea he tangata kai hikareti koe
  • haere kia āta tirohia ō whatu e te tohunga whatu ināia tonu nei, mehemea ka kite koe kei te tingotingo, kei te atarua, kei te mahinahina rānei te kite


Kia mahara, ki te hiahia koe kia kore ai e ngaro te taonga nei te kite, i te mahi a te tahumaero mata tuaroa nā te mate huka, me kite wawe tonu te hoariri i tawhiti noa atu. Heoi anō nei te huarahi e taea ai, ko te auau o te āta titiro a te tohunga ki ngā whatu.

Me haere au ki whea mō ētahi āwhina, mō ētahi atu kōrero ränei?

Mā Diabetes New Zealand e tuku mai he kōrero ki a koe, kia taea ai tō mate huka e te whakahaere tika. Ka taea te whakapā atu ki a rātou i 0800 DIABETES (0800 342 238)

Ka taea te whakapā atu ki te Tūāpapa o te Hunga Kāpō o Aotearoa ( arā te Royal New Zealand Foundation of the Blind) i 0800 24 33 330